video's

Deze expert legt ons uit waarom babynamen in (en ook weer uit) de mode raken

Welke voornamen zijn nou de afgelopen vijftig jaar het populairst, per provincie in Nederland? Wij wilden het weten en zetten de resultaten – lekker handig – om in video.

| Tim van Erp

Maar we vroegen ons óók af: wat zeggen al die babynamen (van jongens én van meisjes) tussen 1967 en 2017 nou over de Nederlandse samenleving?

Lees ook
Dit is de populairste meisjesnaam per jaar én provincie (vanaf 1967)

Hollands glorie

Wat ons diréct opviel bij het bekijken van de beelden, is dat namen in de jaren zestig en zeventig nogal eh… oud-Hollands zijn. We zien vooral heel veel Jan, Johannes, Johanna en Maria terug. Hoe anders is dat nu: niet alleen zijn er meer babynamen van buitenlandse komaf (we noemen een Liam en Tess), de populairste namen zijn ook veel diverser. Vroeger had men in veel provincies grotendeels dezelfde voorkeur.

Rol van media

En wat voor rol spelen de media hierin? Vanaf 2004 zien we bijvoorbeeld dat de naam Sem gigantisch populair wordt in veel provincies; toeval, of heeft dat iets te maken met de geboorte van de zoon van Wendy van Dijk en Xander de Buisonjé in 2003?

Traditioneel begin

We belden met namendeskundige Gerrit Bloothooft, onderzoeker aan de Universiteit van Utrecht, voor wat uitleg achter al die babynamen. “De populairste kindernamen per provincie geven een behoorlijk goede indruk van wat er allemaal gebeurt in de maatschappij”, zegt hij. “Tot de jaren zeventig waren Jan, Johannes, Johanna en Maria al eeuwenlang populair. Kinderen werden vaak naar ouders of grootouders vernoemd.”

Grootouders

Vanaf eind jaren zestig treedt in zowel jongens- als meisjesnamen langzaam maar zeker een verandering op. Door de ontkerkelijking en individualisering breken ouders met de traditionele naamkeuze.  “De klassieke namen zien we minder vaak; daarvoor in de plaats komen modenamen die maar een beperkte tijd aan het roer blijven.”

Lees ook
Dít is de populairste jongensnaam per jaar én provincie (vanaf 1967)

‘Nieuwe’ namen

“De ene provincie is veel sneller met zo’n ‘overgang’ dan de andere”, zegt Bloothooft. “Je ziet dat de westelijke provincies vaak sneller breken met tradities; de steden lopen daarin voorop. Opvallend genoeg geldt hetzelfde voor Limburg, waar in 1973 ineens Patrick en Bianca de populairste namen zijn. Opvallend voor zo’n katholieke provincie. Maar je ziet vaker dat mensen aan de ‘randen’ van het land makkelijker overgaan tot het geven van buitenlandse namen aan hun kinderen.”

Namendeskundige Gerrit Bloothooft:

Gerrit Bloothooft

Gezien op tv

Dat ‘zou kunnen komen door het opleidingsniveau’, stelt hij. “Mensen met een lagere opleiding zijn sneller geneigd om te kiezen voor niet-traditionele namen. Dat kan komen door de rol van media; als een naam bijvoorbeeld vaak voorkomt op televisie, is dat van invloed. Daardoor worden op een gegeven moment Engelse namen ook duidelijker populairder in ons land.”

Sem en Milan

En we hadden het bij het juiste eind: als voorbeeld noemt hij ook de jongensnaam Sem, die vanaf 2004 enorm aan populariteit wint. “Sem was al langer een populaire naam, maar schoot naar boven in de lijst nadat Wendy van Dijk haar (in 2003 geboren) zoon zo noemde.” De onderzoeker benadrukt: “Het hangt nooit alléén van dit soort media-gebeurtenissen af. Voordat een naam op nummer één staat, is-ie al jaren populair; zo’n gebeurtenis kan net dat extra zetje geven.” Een ander voorbeeld: Milan, vanaf 2005 de populairste jongensnaam in Drenthe. “Of dat te maken had met het personage Milan in GTST? Dat weet ik niet, maar het kan zeker een rol hebben gespeeld.”

Lees ook
Ken je Milan Alberts uit ‘Goede Tijden Slechte Tijden’ nog? Zo gaat het nu met hem

Emancipatie

Iets anders wat de deskundige opvalt: in 1978 zien we in de provincie-topnamen voor het laatst een populaire meisjesnaam die eindigt op ‘tje’: Antje. “Vaak is zo’n meisjesnaam een verkleinvorm van een jongensnaam”, legt hij uit. “Kijk naar Jantje, Teuntje, Dirkje. Dat dat nu goeddeels verdwenen is, heeft waarschijnlijk met emancipatie te maken; het is toch een beetje een onderdanige vorm.”

Jayden in Flevoland

Een vreemde eend in de bijt: vanaf 2005 zien we in Flevoland ineens Jayden opduiken bovenaan de jongensnamen. “Jayden was vanaf 2000 een aantal jaren heel populair maar is nu alweer flink gezakt. Hoe hij precies zo omhoog schoot, weet ik niet; vaak is het onduidelijk waarom een naam überhaupt hip wordt.” Of het iets te maken kan hebben met de relatief grote groep Surinaamse Nederlanders die in Almere woont? “Geen idee. Opvallend is het wel dat de naam alleen in Flevoland bovenaan stond. Het zou te maken kunnen hebben gehad met de hoeveelheid allochtone Amsterdammers die in die tijd van Amsterdam naar Almere verhuisde.”

Meer namen dan ooit

In hoeverre zeggen namen überhaupt iets over migratieprocessen? “In de tweede helft van de vorige eeuw zijn mensen vanuit allerlei landen naar Nederland gekomen; en hoezeer je ook integreert, je geeft je kinderen toch vaak een naam die afkomstig is uit je oorspronkelijke cultuur. Daarom is het aantal verschillende namen in ons land in de afgelopen vijftig jaar ook ontzettend gegroeid”, zegt Bloothooft. “Elk jaar komt drie à vier procent van alle babynamen in Nederland voor het eerst voor in ons land.”

Lees ook
Van @ tot Fish and Chips: deze babynamen zijn (terecht) verboden

Waarom nou die naam?

Waarop baseren mensen eigenlijk de keuze voor een naam? “Die wordt grotendeels bepaald door hun sociale omgeving. De naam van hun kind moet passen bij hun vrienden en het dorp of de wijk waarin ze wonen. Ze willen hun kind niet in een uitzonderingspositie plaatsen door het een exceptionele naam te geven.” Daardoor laat een kindernaam vaak ook zien tot welke sociale groep de ouders horen. “Mensen met een lagere opleiding kiezen bijvoorbeeld vaker voor een buitenlandse naam. Dat komt onder meer omdat zij daar makkelijker vatbaar voor zijn; hoger opgeleiden putten namelijk vaker inspiratie uit historische of culturele namen.”

Niels en Lars

Een uitzondering daarop zijn Franse en Scandinavische babynamen, want díe komen ineens wel weer vaak bij hoger opgeleide gezinnen voor. “Niels en Lars zijn daar bijvoorbeeld populairder. Maar Franse namen ook; Frans is toch de taal van de elite.” Hij voegt toe: “Grappig is ’t wel, want als je de ouders naar de naamkeuze vraagt, krijg je vaak alleen te horen dat ze het een leuke en mooie naam vonden.”

Noah bovenaan

In 2017 was Noah – landelijk gezien – de populairste jongensnaam. Een opvallende keuze: een korte naam met één lettergreep valt de laatste jaren in de smaak bij jongens. “Daan wordt vaker gekozen dan Daniël, Luuk meer dan Lucas. Een opvallende uitzondering is Thomas, die is populairder dan Tom. Maar Thomas is sowieso qua populariteit niet weg te kríjgen.” Hetzelfde geldt voor Anna. “Als je de top tien van nu vergelijkt met die van 25 jaar geleden, zijn Anna en Thomas de enige namen die er toen ook in stonden.”

En in de toekomst?

Daarom verwacht de deskundige dat over nóg eens 25 jaar alle populaire namen van nu ook weer vervangen zijn. “Dat gebeurt altijd; namen die in de mode zijn, gaan meestal een generatie mee.” Voor de komende jaren verwacht hij geen grote veranderingen: “Noah kan het nog wel even volhouden in de top. Bij Emma denk ik dat deze wat sneller stuivertje wisselt met een andere gegadigde.”

Lees ook
En de naam is… deze kindernamen werden het vaakst gekozen in 2017

VIDEO'S | NIEUWS | ACHTERGROND | INTERVIEW

Bron: Meertens Instituut / LINDAnieuws | Foto: ANP / aangeleverd

Foutje gezien? Mail ons. We zijn je dankbaar

Reacties

sandra Huygens Tholensandra Huygens Tholen

Jayden komt wellicht van Jayden Smith (1998), zoon van Will Smith (acteur)

Meer video's

Meest gelezen

Lees dit ook even

Please update your browser