Lucie Vriesema

Vierduizend straatkinderen verdwenen, hoe kan het?

Vierduizend straatkinderen verdwenen, hoe kan het?

Vierduizend straatkinderen verdwenen, ik kreeg het maar niet uit mijn hoofd. Hoe kan een land dat economisch gezien zo in de lift zit, zijn problemen zo middeleeuws oplossen?

Ik besloot contact op te nemen met Marijn Poels, de maker van de documentaire ‘Pablo’. Deze documentaire geeft een beeld van hoe de Braziliaanse overheid de ‘sociale schoonmaak’ inzet, met name bij straatkinderen. De documentaire werd afgelopen week getoond aan de tweede kamer in Nederland. Die vraagt nu om opheldering aan de Braziliaanse overheid.

Waar zijn ze gebleven?
Marijn Poels gaf me een link om zijn documentaire te zien en hij stuurde mij meer informatie over het onderwerp. Ik wilde antwoorden hebben op vragen zoals, hoe zijn de straatkinderen op straat beland? Hoe kunnen kinderen gewoon van straat geplukt worden? Maar vooral, waar zouden de kinderen gebleven kunnen zijn?

Statuscultuur
Ik dacht dat straatkinderen weeskinderen waren. Maar dat is meestal niet het geval. Kinderen komen op straat terecht omdat er thuis een moeilijke situatie gaande is. Er is sprake van huiselijk geweld, er is weinig te eten of er is geen toekomst. Drugsbendes proberen kinderen in favela’s (sloppenwijken) te verleiden zich bij hen aan te sluiten. Een andere uitweg is stelen. De beslissing om op het rechte pad te blijven geeft minder risico’s, maar levert (in eerste instantie) minder geld op. En iets bezitten, een mooie telefoon, merkkleding, een kek horloge, dat is belangrijk. Brazilië is een echte statuscultuur. Het is niet: ik denk, dus ik ben, maar: ik bezit, dus ik ben.

Sommige kinderen gaan schoenen poetsen. Of ze verkopen water en kauwgom aan de kant van de weg. Andere kinderen komen terecht in de kleine criminaliteit. Een groot gedeelte raakt verslaafd aan crack of lijm en hangt de hele dag in een crackôlandia, een gebied waar tientallen mensen op straat hangen en gebruiken.

Probleem verplaatst
Zwervers, loslopende honden en straatkinderen ziet de overheid als horizonvervuiling. De overheid schaamt zich voor de problemen die hij niet de baas is. Door de ‘sociale schoonmaak’ worden mensen (tijdelijk) opgepakt of wordt een hang/slaap/drugsgebied opgebroken. Het probleem wordt verplaatst, in plaats van opgelost.

Martelingen
Officieel mag je niet zomaar straatkinderen oppakken. Behalve als er een vermoeden is dat het kind verslaafd is. Het mag dan worden opgepakt en meegenomen naar een gesloten instelling. Maar een ‘vermoeden’ is nogal subjectief. Zo gebeurt het dat João da Silva, die net een aardig lopend schoenpoets-businessje had opgebouwd, op een geweldadige manier wordt opgepakt door de politie en in een gesloten instelling gedropt wordt. Daar is het over het algemeen niet bepaald zuivere koffie. Kinderen worden gemarteld, geslagen en gedrogeerd.

Pleeggezin
Cijfers tonen aan dat een kind na een periode in een opgesloten instelling te hebben gezeten in tachtig procent van de gevallen weer op straat belandt. Als het kind vrijwillig naar een sociale open opvang gebracht wordt, is er veertig procent kans dat het kind terug op straat belandt. Bij een sociale opvang kan het kind weer kind zijn, spelen, leren, eten, zich wassen en uitrusten. Zodra het mogelijk is kiest het kind er meestal voor om terug naar huis te gaan. Als dat niet kan, is het mogelijk opgenomen te worden in een pleeggezin. De Nederlandse Stichting Sint Martinus steunt open opvangcentra in Rio de Janeiro. 

Raadsel
Nou ja, dat is dan helder, zou je zeggen. De vierduizend verdwenen kinderen zijn geplaatst in gesloten instellingen en jeugdgevangenissen. Maar er zijn helemaal geen vierduizend plekken voor kinderen in Rio de Janeiro. Wat ook niet meehelpt is dat de officiële cijfers om onduidelijke redenen ‘verdwenen’ zijn. Waar zijn João da Silva en de andere 3999 straatkinderen gebleven? Het raadsel blijft bestaan.

Schenden van mensenrechten
Ik hou van Brazilië. Van de warmte, van de lieve mensen, van de natuur, de caipirinha’s en het heerlijke eten. Maar Brazilië kent veel schrijnende situaties, waar het aanhoudend schenden van mensenrechten er één van is. Ondanks het feit dat de Braziliaanse overheid getekend heeft voor de internationale kinderrechtenverklaring van de VN, alsmede voor de nationale jeugdwet ECA. De symptomen van de problematiek worden met geweld de kop ingedrukt. De oorzaken zijn duidelijk: de hang naar schoonheid, de belangrijkheid van status, het vergoeilijken van geweld, het gebrek aan organisatie. Met als allesverbindende oorzaak: gebrek aan educatie.

Vanavond is Marijn Poels te zien bij RTL Late Night. Wil je de documentaire ‘Pablo’ zien? Hou hem hier in de gaten. 

Foto: Janpath

NIEUWS | WERELDWIJVEN | LUCIE VRIESEMA

Foutje gezien? Mail ons. We zijn je dankbaar

Reacties

daphnedaphne

waar zijn straatkinderen?

Speciaal voor jou

Please update your browser